Kitaplarınızı Nemden, Işıktan ve Yıpranmadan Korumanın Yolları

Bir kütüphane, alınan kitapların toplamı değil; korunabilen kitapların toplamıdır. Doğru raf ve birkaç basit alışkanlık, kitapların ömrünü onlarca yıl uzatır.

Nem: en sessiz zarar

Yüksek nem kâğıdı kabartır, cildi gevşetir ve küf lekelerine yol açar. Kitaplığı dış duvara, banyoya bitişik bölmelere veya bodrum katına kurmaktan kaçının. Duvarla raf arasında birkaç santimlik boşluk bırakmak hava dolaşımı sağlar.

Nemli bir evde yaşıyorsanız raf köşelerine nem alıcı koymak işe yarar. Aşırı kuru ortam da iyi değildir: kâğıt kırılganlaşır. İdeal olan, evin normal oturma koşullarıdır.

Işık: sararmanın asıl sebebi

Doğrudan güneş gören bir rafta kitap sırtları birkaç ayda solmaya başlar. Kitaplığı pencerenin tam karşısına kurmayın; kurmak zorundaysanız perde veya cam filmi kullanın. Floresan ışığı da uzun vadede benzer etkiyi yapar.

Raf düzeni

• Kitapları dik ve hafif sıkı dizin; çok gevşek dizilenler eğilir, çok sıkışanların kapakları deforme olur.
• Büyük boy eserleri alt raflara koyun; ağırlık merkezi aşağıda olsun.
• Kitapları yatay istiflemek geçici bir çözümdür; uzun süre altta kalan kitabın kapağı bozulur.
• Raf destekleri kullanarak yarım dolu rafların devrilmesini önleyin.

Toz ve temizlik

Toz yalnız görüntü meselesi değildir; nemi tutar ve böcek çeker. Ayda bir kuru bir bezle sırtları silmek yeterlidir. Kitapların üstünde biriken tozu almak için kitabı raftan çıkarıp sırtı aşağı bakacak şekilde tutup hafifçe silkelemek en güvenli yöntemdir. Islak bez kesinlikle kullanılmamalıdır.

Böcek ve kâğıt kurdu

Uzun süre açılmayan ve nemli ortamda duran kitaplarda böcek görülebilir. En etkili önlem, kitapları arada bir elden geçirmektir. Rafa defne yaprağı veya lavanta keseleri koymak da caydırıcı olur; naftalin kitap kâğıdına zarar verebileceği için önerilmez.

Kullanırken yıpratmamak

Kitabı 180 derece açıp bastırmak sırtı kırar. Sayfa arasına kalem, gözlük gibi kalın nesneler koymak cildi zorlar. Sayfa köşesini kıvırmak yerine ayraç kullanın. Kitabı raftan çıkarırken üst kenarından çekmek yerine gövdesini kavrayın.

Setler ve değerli baskılar

Kutulu setleri kutusunda saklamak, sırtları tozdan ve ışıktan korur. Eski veya değerli baskılar için asitsiz kâğıt ve bez kılıf kullanılabilir; plastik poşet nemi içeride hapsettiği için uygun değildir.

Taşınmada kitaplar

Ev değiştirirken kitaplar en çok zarar gören eşyalardır. Küçük kolilere az sayıda kitap koymak, büyük kolilere yığmaktan çok daha güvenlidir; büyük koli hem taşınmaz hem de dibindeki kitapları ezer. Kitapları dik veya düz yerleştirin, sırtları birbirine bakacak şekilde dizmeyin.

Uzun süre kullanılmayacak kitaplar

Depoya kaldırılacak kitaplar önce tozdan arındırılmalı, ardından asitsiz kâğıda sarılmalıdır. Plastik poşet nemi hapsettiği için küf riskini artırır. Koliler yere doğrudan konulmamalı, tahta bir palet veya raf üzerinde tutulmalıdır.

Islanan kitap

Islanan kitabı kapalı bırakmak en kötü seçenektir; sayfalar birbirine yapışır. Kitabı dik tutup sayfaları yelpaze gibi açmak, aralarına birkaç sayfada bir kâğıt havlu koymak ve serin, havadar bir yerde kurutmak gerekir. Saç kurutma makinesi ve kalorifer üstü gibi doğrudan ısı kaynakları kâğıdı kavrulaştırır.

Leke ve kırışıklık

Kapaktaki parmak izleri için kuru mikrofiber bez yeterlidir. Sayfa kırışıklıkları, kitabı kapalı hâlde ağır bir cismin altında birkaç gün bekleterek büyük ölçüde düzelir. Yapışkanlı bant kâğıdı kalıcı olarak sarartır; yırtık sayfalar için asitsiz onarım bandı kullanılmalıdır.

Kütüphane kaydı

Kitap sayısı arttıkça aynı kitabı ikinci kez almak sık rastlanan bir durumdur. Basit bir liste ya da telefonda bir not defteri bu israfı önler; ödünç verdiğiniz kitapları da aynı listede takip edebilirsiniz.

Kapak ve kâğıt türlerinin dayanıklılığa etkisi için kapak türleri ve kâğıt türleri yazılarımıza bakabilirsiniz.